حواس و دستگاه عصبی

[goldspring]

ساختار و کار سلول های عصبی
نورونها: نورون ها مسئول انتقال پیام های عصبی به بافتها و اندامهای بدن هستند .رشته هایی از نورونها بیرون زده اند که 2نوعند:اکسونها که پیام را از جسم سلولی تا انتهای خود هدایت می کنند و در واقع پیام را می فرستند و دندریت ها که پیام را دریافت و به جسم سلولی می اورند انتهای اکسون پایانه ی اکسون نام دارد و پیام عصبی از این نقطه به نورون دیگر انتقال می یابد .بسیاری از نورون ها را لایه ای از جنس غشا (پروتئین و فسفولیپید) به نام ((غلاف میلین)) پوشانده است که این غلاف رشته های اکسون و دندریت را عایق بندی می کنند .میلین را سلول های پشتیبان که اکسون و دندریت را احطه کرده اند (نرو گلیا) می سازند. و باعث تسریع حرکت پیام در رشته می شود . این غلاف در قسمت هایی از رشته قطع می شود به این محل ((گره های رانویه)) گفته می شود و در ان غشا در تماس با مایع میان بافتی قرار دارد .
نرون ها بر 3نوعند:1)نورون های حرکتی:اطللاعات را از اندام های حسی مثل پوست به مغز و نخاع میبرند
2)نرونهای حرکتی:فرمان های مغز را به ماهیچه ها و اندام های دیگر میبرند
3)نرون های رابط:بین نرون های حسی و حرکتی ارتباط بر قرار می کنند

مــوضوع پــست: حواس و دستگاه عصبی, ارسـال کـننده: goldspring, انـــجمن: تالار های نیک صالحی

[goldspring]

ارتباط نرون ها با سلول های غیر عصبی
وقتی پیام عصبی به پایانه ی اکسون می رسد می تواند به سلول دیگری منتقل شود .محلی که در ان نورون با سلول های دیگر ارتباط پیدا می کند به((سیناپس))مشهور است بین پایانه ی یک اکسون وسلول دریافت کننده فاصله ی کمی به نام فضای سیناپسی وجود دارد .
وقتی پیام به انتهای اکسون میرسد باید فضای سیناپسی را طی کند تا به سلول دریافت کننده برسد .انتقال پیام را از اکسون به سلول ماده ای به نام انتقال دهنده های عصبی انجام می دهد که کاری شبیه به هورمون ها دارند با این تفاوت که کوتاه مدت ترند و سریع تر عمل می کنند
انتقال دهنده ها انواع گونا گونی دارند مثلا انتقال دهنده ی عصبی در ماهیچه های انسان(( استیل کولین)) است. مواد مخدر می تواند سیناپس ها و انتقال دهنده ها را از روند طبیعی خارج کنند مثلا نیکوتین سیگار که یک ماده سمی و خطرناک است( حدود 60 گرم ان برای انسان مرگ اور است) سریعا وارد جریا خون شده و در بدن به گردش در می ایند و عملکرد ان در مغز مثل استیل کولین است .نیکوتین ساختاری شبیه به استیل کولین دارد و به محل های مخصوص اتصال استیل کولین به جای این ماده متصل می شوند بنابر این بدن فرد سیگاری بعد از مدتی فقط در حضور این ماده به طور طبیعی کار می کند در این هنگام است که می گوییم فرد به سیگار معتاد شده است.
توقف درد توسط ماده ی مخدر:
نقش درد در بدن بسیار با اهمیت است و مارا از بروز مشکلی در بدن اگاه می سازد .هنگام اسیب عضو پیام های درد از نخاع به مغز ارسال می شوند پس ار رسیدن.پیام درد به نخاع گروهی از انتقال دهنده های عصبی به نام ((انکفالین ها)) به ان متصل شده و از رفتن به مغز و احساس درد جلو گیری می کند .
مواد مخدر عملکردی شبیه به انکفالین ها دارند و به گیرنده های پروتئینی درد در نخاع متصل می شوند و از احساس درد جلو گیری می کنند به همین دلیل است که بسیاری از داروهای مسکن و ارام بخش حاوی مقادیری از مواد مخدر هستند مثل کدئین و مورفین که از تریاک به دست می اید.

[goldspring]

ساختار و کار دستگاه عصبی:
در دستگاه عصبی دو بخش اصلی و جود دارد:1)دستگاه عصبی مرکزی:شامل مغز و نخاع است.دستگاه عصبی مرکزی از دو بخش ماده ی خاکستری رنگ که بیشتر محتوی جسم سلولی نورون هاست و بخش سفید رنگ که از تجمع بخش های میلین دار نورون ها تشکیل شده .مغز شامل مخ مخچه و ساقه ی مغز است و نخاع که دستگاه عصبی مرکزی را به محیطی متصل می کند دارای 31 جفت عصب است که هر عصب یک رشته ی شکمی و یک رشته ی پشتی دارد در برش عرضی نخاع دو بخش دیده می شود بخش خارجی تر و خاکستری که محتوی جسم سلولی است و بخشی سفید رنگ که درداخل قرار دارد و محتوی اکسون و دندریت نورون هاست..2) دستگا ه عصبی محیطی :شامل 2بخش پیکری وخود مختار است.در بخش پیکری نورون های حرکتی وجود دارد که تحت کنترل اگاهانه ی ماست ولی بعضی ازکارهای این بخش غیر ارادی است مثلا انعکاس ها یی مثل انعکاس زرد پی زیر زانو که در هنگام ضربه بالا می اید و از این علامت برای تشخیص میزان عصبی بودن فرد و یا سالم بودن مسیر انعکاس استفاده می شود.
دستگاه عصبی خود مختار :تنظیم کارماهیچه های صاف و قلبی وغده ها که اگاهانه انجام نمی شود بر عهده ی این بخش است که خود دو بخش(( سمپا تیک ))و(( پارا سمپاتیک)) دارد که حالت پایدار بدن را حفظ میکند سمپاتیک در زمان افزایش فشار روحی جسمی فعال می شود و کاری شبیه به هورمون های اپی نفرین و نوراپی نفرین از غدد فوق کلیه را داراست ولی سریع تر و کوتاه مدت تر است و پارا سمپاتیک در زمان ارامش بر سمپاتیک غلبه دارد و در زمان فشار روحی نیز باعث بز گرداندن حالت طبیعی بدن می شود

[Kamiar_divoneh]

سلام، اگه اطلاعاتی درموردنوروترانسیمترهادارید برام بفرستید.

[Kamiar_divoneh]

ساختارسیناپس ها
اکثرارتباطات سلول های عصبی درطول سیناپس هایی مثل تصویر7-4رخ می دهد.ملکول های انتقال دهنده عصبی ازتکمه هابه درون شکاف های سیناپسی آزادمی شوندکه با متصل شدن به گیرنده هادرغشاهای پس سیناپسی،پتانسیل های تحریکی وبازداشتی پس سیناپسی ایجادمی کنند.سیناپس های ترسیم شده درتصویر7-4،سیناپس های اکسون دندریت هستند-یعنی سیناپس تکمه های انتهایی اکسون به دندریت.بسیاری ازسیناپس های تحریکی به خارهای دندریتیختم می شوند.همچنین سیناپس های اکسون با جسم سلولی-یعنی سیناپس های تکمه های انتهایی اکسون به جسم سلولی(Soma)نیزرایج هستند.
اگرچه سیناپس های اکسون با جسم سلولی بیشترین سیناپس ها
هستندولی چندنوع سیناپس دیگرهم داریم(شپردوارولکار،1997).
برای مثال سیناپس های دندریت که سیناپس های جالبی هستند چون غالبأدرهردوجهت توان انتقال دارندوسیناپس های اکسون بااکسون که جالب هستندچون برخی ازآن هامیانجی بازداری پیش سیناپسی هستندرانیزداریم(به وو و ساگائو،1997،مراجعه کنید).
درتصویر8-4،بازداری پیش سیناپسی رابابازداری پس سیناپسی مقایسه کرده ایم .
سیناپس های تصویر7-4سیناپس های مستقیم هستند-یعنی محل آزادشدن انتقال دهنده ی عصبی ومحل دریافت انتقال دهنده عصبی مجاوریکدیگرهستند. این نوع سیناپس هارایج هستندولی دردستگاه عصبی پستانداران سیناپس های غیرمستقیم نیززیاد می باشند.سیناپس ها ی غیرمستقیم، سیناپس هایی هستندکه درآن ها
محل آزاد شدن انتقال دهنده های عصبی از محل دریافت آنها فاصله دارد. یک نوع سیناپس غیر مستقیم را در تصویر9-4 می بینید. دراین نوع سیناپس ها، مولکول های انتقال دهنده عصبی از یک رشته واز یک واریکوزیته ها در طول اکسون وشاخه های آنها آزاد می شوند. این سیناپس ها بخاطر ظاهرشان، سیناپس های تسبیحی نامیده می شوند.



ساخت،بسته بندی وحمل ونقل ملکول های انتقال دهنده ی عصبی
به طورکلی دونوع ملکول انتقال دهنده ی عصبی داریم:کئوچک وبزرگ.انتقال دهنده های عصبی کوچک به چند نوع تقسیم می شوند.انتقال دهنده های عصبی بزرگ نیزهمگی پیتیدهستند.پیتید هازنجیره های اسیدآمینه ای هستندکه از10اسیدآمینه یاکمترتشکیل می شوند.پیتیدهادرواقع پروتئین های کوتاه هستند.پیتیدهااگرچه برای پروتئین هاکوتاه هستند ولی برای انتقال دهنده های عصبی، بزرگ محسوب می شوند.
انتقال دهنده های عصبی کوچک ملکول معمولاًدرسیتوپلاسم تکمه انتهایی ساخته وتوسط دستگاه گلژی درکیسه های سیناپسی بسته بندی می شوند(به بریتل وواترز2000،مراجعه کنید).کیسه های سیناپسی پس ازپرشدن ازانتقال دهنده عصبی درخوشه های نزدیک غشاءپیش سیناپسی ذخیره می شوند.اما انتقال دهنده های عصبی پیتیدی مثل سایر پروتئین هادرسیتوپلاسم جسم سلولی روی ریبوزم هاسرهم می شوند؛سپس توسط دستگاه گلژی جسم سلولی در کیسه هابسته بندی شده واز طریق میکروتوبول هاباسرعت تقریبی40 سانتی متردر روزبه تکمه های انتهایی حمل می شوند.کیسه های حاوی اغنتقال دهنده های عصبی بزرگ ملکول ازکیسه های حاوی انتقال دهنده های کوچک ملکول ،بزرگترهستندوبه اندازه ی کیسه های دیگردرنزدیکی غشاءپیش سیناپسی تجمع نمی کنند
شایددقت نکرده باشیدکه تکمه ترسیم شده در تصویر7-4حاوی کیسه های سیناپسی بادواندازه مختلف است که تکمه انتهایی حاوی دوانتقال دهنده ی عصبی می باشد:انتقال دهنده های عصبی پیتیدی که درکیسه های بزرگ جادارندوانتقال دهنده های عصبی کوچک ملکول که درکیسه های کوچک جادارند.محققان زمانی می پنداشتندهرسلول عصبی ،فقط یک انتقال دهنده ی عصبی رامی سازدوآزادمی کند ولی اکنون می دانیم که بسیاری ازسلول های عصبی دوانتقال دهنده ی عصبی دارند-حالتی که به آن همزیستی می گویند.تااین جاتقریباًتمام شواهدمربوط به همزیستی حاکی ازاین هستندکه یک انتقال دهنده عصبی کوچک ملکول ویک انتقال دهنده عصبی پیتیدی،همزیستی دارند.

آزادشدن ملکول های انتقال دهنده ی عصبی
در تصویر10-4 اگزوسیتوریافرآیندآزادشدن انتقال دهنده ی عصبی رامی بینید(به زاکر،کولمن وبنت،1999،مخراجعه کنید).وقتی سلول عصبی درحال استراحت است،کیسه های سیناپسی حاوی انتقال دهنده های کوچک،نزدیک به قسمت ه9ایی ازغشاءسیناپسی که ازلحاظ وجودکانال های کلسیم فعال شده باولتاز قوی هستندتجمع می کنند.این کانال ها پس ازتحریک توسط پتانسیل عمل ،بازمی شوندویون های کلسیم Ca++))وارد تکمه انتها یی می شوند.ورودیون های کلسیم(Ca++)باعث می شودکیسه های سیناپسی باغشاءپیش سیناپسی پیوندبخورندومحتویات خودرابه درون شکاف سیناپسی بریزند(به رتیک ونهر،2002،مراجعه کنید).
اگزوسیتوزانتقال دهنده های عصبی کوچک ملکول بااگزوسیتوز انتقال دهنده های عصبی پیتیدی از یک جهت فرق دارد.انتقال دهنده های عصبی کوچک ملکول به طورضربان داروهربارکه پتانسیل عمل جاری شدن موقت به درون یون های کلسیم ازطریق غشاءپس سیناپسی راباعث گردند،آزادمی شوند،اماانتقال دهنده های عصبی پیتیدی به تدریج ودرپاسخ به افزایش عمومی یون های کلسیم درون سلول آزادمی شوند،مثل زمانی که سرعت شلیک سلول عصبی افزایش کلی می یابد.













فعال شدن گیرنده هاتوسط ملکول های انتقال دهنده ی عصبی
ملکول های انتقال دهنده های عصبی پس ازآزادشدن ازطریق اتصال به گیرنده های غشاء پس سیناپسی درسلول های عصبی پس سیناپسی علامت ایجاد می کنند. هر گیرنده عصبی یک پروتئین است که برای انتقال دهنده های عصبی خاصی،مناطق اتصال دارد،بنابراین یک انتقال دهنده عصبی می تواند فقط بر سلول هایی تاثیر بگذارد که گیرنده آنرا دارند. مولکولی که به مولکول دیگر وصل می شود، لیگاند آن مولکول است. بنابر این انتقال دهنده عصبی لیگاند گیرنده اش می باشد.
ابتدا فرض بر این بود که برای انتقال دهنده عصبی فقط یک نوع گیرنده وجود دارد ولی شواهد نشان دادند این طور نیست. با کشف گیرنده های بیشتر معلوم شد اکثر انتقال دهنده های عصبی به چند نوع گیره متصل می شوند. به گیرنده های مختلفی که یک انتقال دهنده می تواند به آن وصل شود، انواع فرعی گیرنده آن انتقال دهنده عصبی می گویند. انواع فرعی گیرنده های یک انتقال دهنده عصبی معمولاٌ در نواحی مختلف مغز قرار دارند و به شیوه های مختلفی به انتقال دهنده عصبی پاسخ می دهند (به دارلیسون و ریشتر1999 مراجعه کنید) یکی از فواید گیرنده ها این است که به گیرنده عصبی اجازه می دهد یام های مختلفی را به قسمت های مختلف مغز منتقل کند.
اتصال انتقال دهنده عصبی به یک نوع از گیرنده هایش بسته به اینکه آن گیرنده یونوتروپیک باشد، به دو شکل می تواند بر سلول پس سیناپسی تاثیر بگذارد. (هویس و گربر2002،واکسهام1999). گیرنده های یونوتروپیک گیرنده هایی هستند که با کانال های یونی فعال شده با لیگاند رابطه دارند.گیرنده های متابوتروپیک نیز گیرنده هایی هستند که با پروتئین های علامتی و پروتئین هایG (یعنی پروتئین های حساس گوانوزین- تری فسفات) رابطه دارند- به تصویر 11-4 مراجعه کنید.
وقتی مولکول انتقال دهنده عصبی به گیرنده یونوتروپیک وصل می شود، کانال یونی مربوط به آن بلافاصله باز یا بسته می شوند. نتیجه یک پتانسیل پس سیاپسی فوری پدید می آید. برای مثال در برخی از سلولهای عصبی پتانسیل تحریکی پس سیناپسی (قطبیت زدایی) به این دلیل ایجاد می شود که انتقال دهنده عصبی کانال های سدیم را باز می کند.به این ترتیب جریان یون های سدیم (Na+ ) به درون سلول عصبی افزایش می یابد. در مقابل پتانسیل بازداشتی پس سیناپسی (قطبیت افزایی) معمولاٌ به این دلیل ایجاد می شود که انتقال دهنده یون پتاسیم (K+ ) به خارج از سلول عصبی یا جریان یون های کلر (Cl- )به درون سلول عصبی افزایش می یابد.