پایتخت های ایران در طول تاریخ!!!

[bijan1370]

ماد: هگمتانه (همدان)
هخامنشیان: شوش | پاسارگاد| شیراز
اشکانیان: دامغان | اشک‌آباد | تیسفون
ساسانیان: تیسفون | بیشابور |کازرون
طاهریان: بخارا | نیشابور | مرو
صفاریان: زرنج
سامانیان: بخارا
علویان: طبرستان
زیاریان: اصفهان
بوییان: همدان | ری | شیراز
غزنویان: غزنین
سلجوقیان: نیشابور | اصفهان
خوارزمشاهیان: سمرقند | گرگانج
ایلخانیان: مراغه | تبریز
تیموریان: سمرقند | هرات
صفویان: اردبیل | تبریز | قزوین | اصفهان | ساری
افشاریان: مشهد
زندیان: شیراز | کرمان
قاجاریان: ساری | تهران
پهلوی: تهران


هگمتانه

لوح زرین به نام (آریارمنه) یافت‌شده در تپه? باستانی هگمتانه. این لوح از زر ناب است به ابعاد ??در ? سانتیمتر - دارای ?? سطر به خط میخی است. آریارمنه نیای داریوش یکم از شاهان هخامنشی است. بنا به اظهار نظر باستانشناسان این لوح قدیمی‌ترین اثر تاریخی می‌‌باشد و در موزه (برلن آلمان) نگهداری می‌‌شود.

هِگمَتانه نام باستانی شهر همدان بود و معنایش «جای گرد آمدن مردمان».برخی هگمتانه را «دژ مادها» برگردان کرده اند.این شهر از نخستین شهرهای باستانی ایران امروزی است که ما از آن آگاهی داریم و همچنین پایتخت مادها بوده است.این نام را یونانیان اِکباتان می‌‌خواندند که یونانی شده هگمتانه است.هرودوت این شهر را ساخته دیااکو می‌‌داند و می‌‌گوید که هفت دیوار داشته که هر کدام به رنگ یکی از سیاره‌ها بوده اند.
*************************************
همدان
در متن این مقاله از هیچ منبعی نام برده نشده‌است. شما می‌توانید با افزودن منابع بر طبق شیوه‌نامه? ارجاع به منابع، به ویکی‌پدیا کمک کنید.
مطالب بی‌منبع احتمالاً در آینده حذف خواهند‌ شد.

شهر همدان مرکز استان همدان در غرب ایران واقع است. شهر همدان در دامنه? شرقی کوه الوند واقع شده که توسط دولت جمهوری اسلامی ایران یکی از پنج شهر تاریخی-فرهنگی ایران شناخته شده‌است. شهر همدان مرکز استان همدان و نیز مرکز شهرستان همدان است و سیصد و شصت کیلومتری جنوب غربی تهران در ارتفاع ???? متری از سطح دریا قرار دارد.

میدان مرکزی (میدان امام خمینی ره) این شهر توسط مهندسان آلمانی طراحی شده و به نقشه شعاعی معروف است که ? خیابان اصلی بطور موازی به میدان اصلی شهر وصل شده و بلوارها بصورت رینگهای اول و دوم آنها را منقطع کرده که در نوع خود کم نظیر است و در ابتدای هر خیابان اصلی دو گنبد نقره‌ای رنگ به تعداد ?? گنبد بنام هر امام معصوم تعبیه شده‌است که نشانگر مذهبی بودن و شیعی بودن این شهر از دیرباز می‌باشد.

تاریخ شهر همدان:

مقاله اصلی را بخوانید:تاریخ شهر همدان
پیشینه تاریخی نام همدان

آشوریان باستان به شهرهای قوم کاسی، عنوان «کارکاشی» داده بودند که «کار» به معنی قرارگاه یا منزلگاه و «کاشی» نام قوم کاسی است.

آشورشناسان و مادشناسان، جملگی این کار کاشی (با شهر کاسیان) را منطقه کنونی همدان دانسته‌اند.

پرفسور گیریشمن، باستان شناس معروف فرانسوی، معتقد است که اسم قبلی هگمتانه،» اکسایاً یعنی شهر کاسیها بوده‌است.

در مجموع اعتقاد غالب بر این است، که شهر هگمتانه را یکی از اقوام آریایی بنام مادها ساخته‌اند. و نخستین دولت ایرانی را در آن بنا نهاده‌اند. ولی نتایج تحقیقات بیانگر آن است که شهر هگمتانه پیش از انتخاب به پایتختی توسط مادها، وجود داشته مردمانی از قوم کاسی در آن می‌زیسته‌اند. سپس بازماندگان قوم کاسی، بعدها با طایفه‌ای از آریاییها قوم موسوم به ماد را پدید آورده‌اند. و با غلبه بر دولت تجاوزگر آشوری، دولت ماد را بنیان کذاشته، و پایتخت خود را کار کاشی قرار داده‌اند. و از آن به بعد، این شهر هگمتانه نام گرفته‌است.

امروز هم باستان شناسان، تپه باستانی هگمتانه، واقع در مرکز شهر همدان را، که وسیع‌ترین تپه باستانی ایران است، بقایای همان ابنیه عهد کاسی، مادی، هخامنشی و بعد از آن می‌دانند. مساحت این تپه حدود ?? هکتار می‌باشد. که با در نظر گرفتن بخش‌هایی که جزء محدود تپه باستانی بود، ولی اینک ساختمانهای مسکونی بر روی آن ساخته شده، به بیش از ?? هکتار نیز می‌رسد.

این تپه بیضی شکل، در داخل محدوده شهر فعلی همدان، و در دو سوی خیابان اکباتان واقع شده‌است. «هگمتانه»، یا «هنگمتانه» که به زبان پارسی قدیم به معنی محل تجمع بوده، ترکیبی از دو واژه «هنگ» به معنی «جا» و «متانه» به معنی «تجمع» است. این واژه در زبان یونانی به صورت «اکباتانا» در آمده‌است، و در کتیبه‌های عیلامی به صورت «اک ماتانو» آمده‌است.

برخی میز معتقدند: «امدانه» یا «آمادای» که در کتیبه پیلسر پادشاه آشور آمده به این محل اطلاق می‌شده. هگمتانه «در زبان ارمنی،» اهمتان «و در زبان سریانی و پهلوی، اهمدان»، در گویش نویسندگان عرب «همدان» و در تورات، «احتمانا» گفته شده‌است. همچنین سکه‌هایی از عهد ساسانی کشف شده که محل ضرب آنها «اهمتان» قید شده‌است.

نخستین اشاره مکتوب به نام مادها و سرزمین ماد، در سالنامه بیست و چهارم شارل مانزر سوم (??? قبل میلادی) و سارگن دوم (??? قبل از میلادی بوده، که از این قوم و سرزمین آنان به نام «مادای»یا «آمادای» یاد کرده‌اند.

روایات مورخین یونانی نیز حاکی است که این شهر در دوره مادها، (از اواخر قرن هشتم تا نیمه اول قرن شم قبل از میلاد) مدتها مرکز امپراتوری مادها بوده‌است. و پس از انقراض آنها نیز به عنوان یکی از پایتختهای دوره هخامنشی (پایتخت تابستانی و احتمالا«محل خزانه آنها) به شمار می‌رفته‌است.

گفته‌های هرودت مورخ یونانی، در قرن پنجم قبل از میلاد،م مهم‌ترین ماخذ تاریخی در این مورد است. وی بنای اولیه این شهر را به» دیااکو " نخستین شهریار ماد نسبت می‌دهد (در ??? قبل از میلاد). هرودت اوضاع سیاسی واقتصادی نا مناسب قوم ماد را در دستیابی دیااکو به قدرت موثر می‌داند.


لوح زرین به نام (آریارمنه) یافت‌شده در تپه? باستانی هگمتانه. این لوح از زرناب است به ابعاد ??در ? سانتیمتر - دارای ?? سطر به خط میخی است. آریا رمنه جد داریوش اول از شاهان هخامنشی است. بنا به اظهار نظرباستا نشتاسان این لوح قدیمی‌ترین اثر تاریخی می‌باشد ودر موزه (برلن آلمان) نگهداری می‌شود.

دیگر مورخین یونانی چون پلی بیوس، کنزیاس، ژوستین و گزنفون نیز درباره هگمتانه مطالبی جمه آوری کرده‌اند.

دیااکو پس از اینکه هگمتانه را به پایتختی خود برگزید، تصمیم به ساخت کاخی عظیم و مستحکم به صورت هفت قلعه تو در تو گرفت. به طوریکه کاخ پادشاهی و خزانه، در درون قلعه هفتم قرار داشته باشد. دیااکو به تقلید از رنگ آمیزی قصرهای بابلی، دستور داده بود کنگره‌های هر قلعه را به رنگی مخصوص در آورند. به این ترتیب :رنگ کنگره‌های قلعه اول سفید، دومی سیاه، سومی ارغوانی، چهارمی آبی، پنجمی نارنجی، و کنگره دو با روی داخلی سیمین و زرین بودندو محیط بیرونی ترنی دیوار قلعه، تقریباً به اندازه حصار شهر آتن بوده استقصر شاهی، که در آخرین قلعه درونی بر پاشده بود، دارای صدها اتاق بوده، و مردم نیز خانه‌های خود را بیرون این قلعه‌ها و در کنار آن ساخته بودند.

بنا به در خواست دیااکو، قوم ماد شهرهای کوچکی راکه در آن می‌زیسته‌اند، رها ساخته و در اطراف قلعه شاهی خانه‌های خود را بنا کردند پلی بیوس مورخ یونانی (??? تا ??? قبل از میلاد) می‌نویسد: در دامان کوه اورنت، (اورنت یا اورنتس = الوند) شهر هگمتانه با قلعه و ارگ مستحکم و حیرت آوری قرار گرفته، و قصر شاهی، در داخل آخرین قلعه آن استوار گردیده‌است.. وضع ساختمانی،آرایش عجیب، و تزییناتی که در آن به کار رفته به نحوی بوده، که توصیف آن مبالغه آمیز به نظر می‌رسد. چوبهایی در آن به مصرف رسیده پوشیده از زر و سیم است. درها، ستونهای و رواقهای آن، با هزاران گونه کنده کاری و نقش و نگار آراسته شده‌اند. یک دیوار بی پیرایه، و یک تیر عاری از زیور، در آن کاخ نیست حتی کاشی‌هایی که زینت بخش «ازاره‌ها» و دیوارهای دورنی قصر است، با پوششی از آب نقره، سیم اندود گشته و همه چوبها از جنس سرو و کاج می‌باشند.

کنزیاس مورخ یونانی و پزشک معروف اردشیر دوم هخامنشی (??? تا ???? قبل از میلاد) می‌نویسد « سمیرامین » ملکه آشور، پس از دیدن وضعیت شهر و موقعیت مناسب آن دستور داده، که برای او در آنجا کاخی بسازند و چون دیده‌است. که در شهر جدید الاحداث کمبود آب وجود دارد، دستور داده تا با صرف هزینه‌ای گزاف، نهری ساخته و آب دریاچه‌ای را که در آن سوی کوه اورنت (الوند) است به این شهر سرازیر نمایند.

ابوبکر احمد بن محمد اسحاق همدانی معروف به این فقیه، در کتاب البلدان خود که در حدود سال ??? هجری به تحریر در آمده، به نقل از یکی از دانشمندان پارسی می‌نویسد: «همدان بزرگ‌ترین شهر جبال و حدود چهار فرسنگ در چهار فرسنگ بوده‌است.»

بخت النصر بعد از فتح و ویرانی بیت المقدس ، فرمانده‌ای به نام صقلاب را به قصد تصرف همدان می‌فرستد، ولی وی با عدم موفقیت مواجه شده و طی نامه‌ای به بخت النصر می‌نویسد: من به شهری آمده‌ام دارای بارویی بلند و سرکش و مردمی بسیار و کوی و برزنهای فراخ و رودهای فراوان و ...

پس از انقراض مادها، هر چند هگمتانه مرکزیت نخستین را نیافت، ولی به جهت قرار گرفتن سدر مسیر جاده شاهی، که پارسه ( تخت جمشید) را به سارد متصل می‌کرد، به عنوان پایتخت تابستانی هخامنشیان مورد توجه خاص بود، و از این رو آن را آباد کردند.

در زمانی که داریوش سوم با اسکندر مواجه می‌شود. هگمتانه به صورت ویرانه‌ای بود. ولی داریوش سوم بنا به پیشنهاد یاران خود دستور می‌دهد در میانه شهر، کوشکی بزرگ که آن را ساروق می‌نامیدند، بسازند. در این کوشک سیصد مخفی گاه برای گنجینه و دارایی‌ها برباشد. و برای آن هشت درب آهنین ساختند، که همه دو اشکوبی (دو لختی) و هر اشکوب، به بلندای دوازده گز بود.

چنانکه ملاحظه شد درباره چگونگی احداث و نام بنیانگذاران هگمتانه در بین مورخین یونانی، اتفاق نظر وجود ندارد. مورخین اسلامی نیز دراین زمینه با یکدیگر اختلاف نظر دارند و در مورد محل دقیق آن هم نظریات متفاوتی ارایه شده‌است. گر چه اکثر مورخین، پژوهشگران و باستان شناسان مانند مرحوم مصطفوی، پرفسورگیر یشمن، اشمیت، لوشای و پرادارا، تپه‌ای را که هم اکنون در شهر همدان به نام هگمتانه معروف است، محل اصلی شهر باستانی هگمتانه می‌دانند.

حفاریهای باستان‌شناسی سالهای اخیر در تپه هگمتانه هم مشخص شده‌است، که محل کاخ و بناهای اشاره شده، در تپه هگمتانه کنونی واقع بوده‌است. نتایج حفاریهای تپه هگمتانه – آثار کشف شده حاکی از وجود یک شبکه منظم و پیشرفته آب رسانی در شهر حکومتی مادهاو پارتها می‌باشد در فواصل بین کانالهای آب رسانی، معابری به عرض ?/? متری وجود داشته و کف این معابر، تماماً با آجرهای مربع شکل و به منظمی مفروش بوده‌است. پیشینه حفاریهای علمی ازاین تپه، به سال ???? میلادی بر می‌گردد که هیشی فرانسوی از طرف موزه لوور پاریس به سرپرستی شارل فوسی، کاوشهایی در تپه هگمتانه انجام داد. ولی نتایج این کاوشها هیچ گاه منتشر نشد.

در طی ?? فصل حفاری انجام شده از سال ???? تا ????، که حدود ????? متر مربع از بقایای این شهر مورد کاوش قرار گرفته یکی از کهن‌ترین دوره‌های تمدن پشری نمایان شده‌است. همچنین یک حصار طولانی به ارتفاع ? متر و دو برج عظیم و کم نظیر در درون آن کشف شده، از جمله کاوشهای علمی سال ???? تا کنون که به سرپرستی آقای دکتر محمود رحیم طراف, به انجام رسیده منجر به شناسایی شهر بزرگی در دل تپه هگمتانه شده‌است. تحقیقات نشان داده که در فواصل ?? متری بین معابر دو سری واحدهای ساختمانی قرار دارد که هر کدام شامل یک هال (حیاط مرکزی) است. با اتاقها و انبارهایی به صورت قرینه در گرداگرد آن، به شکلی که هر واحد ساختمانی فضایی در حدود ?/?? *?/?? متر را در بر می‌گیرد. معابر مذکور با عرض ?/? و پس بندی آجری در بخش وسیعی از تپه گسترش داشته، و جهت شمال شرقی به جنوب غربی دارند.


همچنین ادامه کاوشها بخش‌هایی از حصار عظیم شهر به قطر ? متر وارتفاع ? متر را آشکار ساخته‌است. این حصار در فواصل معین، دارای برجهای عظیم بوده، که هگمتانه قدیم را در بر می‌گرفته‌است. به طور کلی این تپه در طول یکصد سال اخیر بارها مورد حفاری باستان‌شناسان داخلی و خارجی قرار گرفته‌است. از جمله ویژگیهای شهر باستانی هگمتانه معماری و طرح و نقشه منظم این شهر بوده، که در بین آثار باستانی به س دست آمده کم سابقه‌است.

ضمناً در طول حفاریهای انجام شده آثار ارزشمند و بی نظیری کشف گردیده که اغلب متعلق به دوران هخامنشیان و نیاکان آنهاست. تعدادی از اشیاء کشف شده از این تپه در موزه ملی ایران باستان و تعدادی دیگر در موزه‌ها و یا مجموعه‌های خصوصی خارج کشور نگهداری می‌شود.
جایگاه تاریخی همدان:

همدان، اولین پایتخت نخستین تشکیلات حکومتی در ایران بوده، که در آن دوره هگمتانه نامیده می‌شده‌است.

آثار مکشوفه از تپه باستانی هگمتانه و نیز کتیبه‌های گنج نامه آثاری از آن زمان می‌باشند. آثار تاریخی، فرهنگی متعدد موجود در همدان، موجب شد تا در جلسه مورخ ????/?/? شورای عالی شهرسازی و معماری کشور، همدان به عنوان یکی از شش شهر تاریخی، فرهنگی کشور شناخته شود.

همچنین کاوش‌های باستان‌شناسی انجام شده در تپه گیان نهاوند و وجود تپه باستانی باباکمال و مهاجرت حَبَقّوق پیامبر به تویسرکان، (حدود ??? سال قبل از میلاد مسیح) نیز حاکی از قدمت این دو شهر می‌باشد.
همدان در گذر تاریخ

مهاجرتهای اقوام آریایی نژاد ماد ازحدود ???? سال پیش به منطقه غرب ایران و محدوده فعلی استان همدان واختلاط و سلوک آنان با اقوام مستقر در منطقه به تدریج منجر به شکل گیری نخستین حکومت فراگیربه مرکزیت هگمتانه (همدان) در فلات قاره ایران گشت و این حکومت در ??? قبل از میلاد در اوج اقتدار خود ضمن غلبه بر بزرگ‌ترین قدرت سیاسی و نظامی آن عصر یعنی دولت آشور قلمرو خود ار از شرق به آسیای میانه و در غرب به قلب آسیای صغیر بسط داد. بر اساس نوشته‌های هرودوت ورخ یونانی بدستور دیااکو نخستین پادشاه ماد در هگمتانه (همدان) پایتخت آنان استحکامات عظیمی شامل قلاع تو در تو و قصرهای سلطنتی برپا گشت.

اکثریت محققین علوم تاریخ و باستان‌شناسی را عقیده بر این است که تپه امروزی هگمتانه در دل شهر همدان برجای مانده بقایای همین تأسیسات می‌باشد. این تپه طی چندین سال اخیر مورد کاوشهای باستانشناسی قرارگرفته وکارگاههای کاوش واشیا ء بدست آمده در معرض دید علاقمندان قرار دارد.

همچنین انجام حفاریهای باستان‌شناسی در تپه‌های گودین نزدیک کنگاور در استان کرمانشاه و نوشیجان در ملایر گوشه‌هایی از فرهنگ و تمدن اقوام ماد را در این زمان بر ما آشکار ساخته که از جمله آنها می‌توان به نخستین اشکال خط ونگارش و سکه‌های اولیه و مظاهر فرهنگ دینی و معماری ایرانی اشاره نمود.

از دوره هخامنشیان علاوه بر سنگ نبشته‌های میخی گنجنامه همدان تعداد قابل توجهی اشیا ء زرین و سیمین و نیز بقایای کاخهای سنگی بیادگار مانده‌است که علاقمندان می‌توانند از آنها در موزه ملی کشور و موزه تپه هگمتانه بازدید کنند از دوره‌های سلوکی واشکانی در همدان مجسمه شیر سنگی و گورستان پارتی و در نهاوند نشانه‌هایی از یک معبد برجای است.

شهر همدان در دوره ساسانی یکی از ضرابخانه‌های این حکومت بوده وسکه‌های متعددی از این دوره در دست می‌باشد. شهر نهاوند نیز در این زمان دارای اهمیت ویژه‌ای بود و دژ مستحکمی در آن قرارداشت ویکی از مراکز ایالات اسپهبد نشین هفتگانه این دوره بود.

اعراب در یورش به ایران فتح نهاوند را فتح الفتوح نامیدند و گشودن همدان را به سال ??? میلادی پس از فتح نهاوند بزرگ‌ترین پیروزی خود بر ساسانیان شمرده‌اند.

از آثار این دوره می‌توان به غار قلعه جوق در فامنین و بقایای قلعه‌ای در همان محل اشاره کرد.

نفوذ و گسترش اسلام درایران تغییرات وتکامل شگرفی را بر پایه تعالیم اسلام واصول هنرها و معماری قدیمی کشور سبب شد. ازاین دوره ???? ساله در نقاط مختلف استان یادمانهای متعددی برجای مانده که اهم آنها عبارت‌اند از:بنای بسیار زیبا و ارزشمند گنبد علویان از دوره سلجوقی – برج قربان – بقعه استر ومردخای – بقعه خضر از قرون ?تا? هجری در همدان امامزده ازناو از دوره سلجوقی در فامنین – امامزاده هود واظهر در رزن و بقعه حبقوق نبی در تویسرکان از قرن هشتم –امامزاده یحیی – امامزاده حسین و امامزاده اسماعیل د ر همدان و نیز کاروانسرای فرسفج و مدرسه علوم دینی شیخ علیخان زنگنه در تویسرکان – آب انبار وسنگ نبشته‌ای معروف به کتیبه آقاجان بلاغی مربوط به بنای یک سد در اسدآباد – یخچال می‌رفتاح در ملایر وحمام حاج آقا تراب در نهاوند ونیز تعدادی پل شامل پل شکسته (خسروآباد)در اسدآباد- پل کوریجان و آبشینه در همدان پل جهان آباد در فامنین – پل فرسفج ومجموعه بازار در تویسرکان و پل زرامین در نهاوند جملگی از دوره صفوی و بازار, مسجد جامع و میدان امام همدان و بازار ملایر از ابنیه مهم بعداز دوره صفوی.
آب‌ و هوا و مشخصات جغرافیایی

شهرستان همدان با وسعتی حدود ???? کیلومتر مربع، از خط الراس رشته کوه الوند تا مرزهای شرقی استان کشیده شده‌است.

شرقی‌ترین نقطه این شهرستان ?? درجه و ?? دقیقه غربی‌ترین آن ?? درجه و ?? دقیقه از نصف النهار گروینچ فاصله دارد و در حد فاصل ?? درجه و ?? دقیقه، تا ?? درجه عرض شمالی واقع شده‌است. شهرستان همدان، از شمال به شهرستان‌های رزن و کبودرآهنگ، از جنوب به تویسرکان و ملایر، از شرق به استان مرکزی و از غرب به شهرستان بهار محدود می‌شود.

در جنوب شهرستان همدان، ارتفاعات کوهستان الوند قرار دارد، که خط الراس این ارتفاعات مرز طبیعی شهرستان‌های همدان و تویسرکان را تشکیل می‌دهد و دشت‌های همدان، قهاوند، دشت نشر و قسمتی از دشت رزن - فامنین در حد فاصل این ارتفاعات قرار گرفته‌اند.

بلندترین نقطه شهرستان همدان در قله الوند با ارتفاع ???? متر و پست‌ترین نقطه آن زمین‌های عمر آباد با ارتفاع ???? متر است، که محل خروج رود قره چای می‌باشد. متوسط ارتفاع این شهرستان نیز از سطح دریا حدود ???? متر است.

این شهرستان بر اساس سرشماری عمومی سال ???? دارای ?????? نفر جمعیت و تراکم نسبی ?/??? در هر کیلومتر می‌باشد و از پنج شهر همدان، مریانج، فامنین، جورقان و قهاوند و ? بخش و ?? دهستان تشکیل شده‌است و مردم ساکن در مراکز شهرهای آن به فارسی ودر روستاها، عمدتاً به ترکی، فارسی، لری و کردی سخن می‌گویند. آب و هوای همدان سرد است و در فصل زمستان زمین پوشیده از برف می‌شود.تابستان همدان معتدل و زمستان طولانی و سرد و برفی است.
شخصیت‌های معروف

مقاله اصلی را بخوانید : شخصیت‌های معروف
دانشگاه‌ها

* دانشگاه بوعلی سینا
* دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان همدان
* دانشگاه آزاد اسلامی همدان
* دانشگاه تربیت معلم همدان

آثار تاریخی, مکان‌های توریستی و مراکز فرهنگی هنری
آثار تاریخی

آرامگاه بوعلی سینا دانشمند و طبیب نامی ایرانی - آرامگاه باباطاهر - گنبد علویان - بقعه استرومرخای - برج قربان - تپه هگمتانه - غار علی‌صدر-کتیبه‌های گنجنامه- مجسمه شیر سنگی - بازار همدان- قبر اسکندر -مسجدجامع همدان -کلیسای پروتستان - کلیسای رافاییل -خانه شهبازیان-میدان امام خمینی ره-قلعه دختر(قیزقلعه سی)-تپه پیسا-تپه مصلی-عمارت باغ نظر -گورستان پارتی- بقعه خضر -آرامگاه عارف قزوینی -سرای قلمدانی .
آرامگاه باباطاهر در همدان
مکان‌های توریستی, مناظر طبیعی و دیدنی

تپه عباس آباد, دره امامزاده کوه[دره ماوشان ],تپه حاج عنایت , پل کوریجان, پیست اسکی تاریک دره و آبشینه. نیز می‌توان از غار زیبای علی‌صدر, آبشار گنجنامه , باغهای مصفای دامنه الوند به ویژه دره? عباس آباد و دره مراد بیگ, غار قلعه جوق, سد اکباتان و پارک مردم سخن به میان آوررد.لازم به ذکر است بوستان تازه تاسیس و ?? هکتاری ارم در بلوار ارم از مکان‌های توریستی همدان است.
آثار و مکان‌های مذهبی

امامزاده عبدالله -امامزاده یحیی – امامزاده حسین - امامزاده اسماعیل - امامزاده محسن -امامزاده هادی ابن علی -امامزاده اسماعیل و امامزاده اهل بن علی.
هتل‌ها و مراکز اقامتی

* هتل پارسیان ارم
* هتل بوعلی
* هتل باباطاهر
* هتل آرین
* هتل یاس
* هتل مرمر
* هتل خاتم

پارک‌ها

1. بوستان ?? هکتاری و شهربازی ارم
2. پارک‌مردم(لوناپارک)و شهربازی
3. مجتمع تفریحی عباس آباد و تله سی
4. پارک جنگلی گنجنامه و تله کابین
5. پیست اسکی تاریک دره
6. پارک‌کودک
7. پارک جنگلی سداکباتان و دریاچه سد
8. پارک شیر سنگی
9. پارک شهرک مدنی

و پارکهای محله‌ای شامل:

1. پارک اعتمادیه
2. پارک زنبق
3. پارک چمران
4. پارک لادن
5. پارک مریم
6. پارک حجازی

سینماها و سالن‌های تیاتر و نمایش

1. سینما فلسطین
2. سینما قدس
3. تالار فجر
4. سینما کانون
5. مجموعه فرهنگسرای بوعلی

موزه‌ها و مراکز فرهنگی هنری

* موزه تاریخ طبیعی همدان

تاریخچه :

موزه تاریخ طبیعی همدان، در راستای تأمین اهداف علمی، آموزش و پرورش دانشگاه بوعلی سینا، در سال ???? خورشیدی به همت آقای جعفر محمد علی زاده بنیانگذاری شده‌است، و تا کنون نیز با مدیریت ایشان اداره می‌شود. این موزه با الگوها و استانداردهای بین المللی طراحی و تکمیل شده‌است. و نه تنها در سطح ایران بلکه در سطح خاور میانه و حتی جهان مطرح می‌باشد. محل آن در فضای دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا در انتهای چهار باغ آزادگان منشعب از میدان مدرس واقع شده‌است، و با زیر بنای تقریبی ??? متر مربع در سه تالار جداگانه و به‌هم‌پیوسته جای داده شده‌است.

اکتشافات:

توجه به اکتشاف، بیانگر پوپایی و بالندگی یک موزه می‌باشد. و موزه تاریخ طبیعی همدان نیز درطول فعالیت ?? ساله خود برخی از نمونه‌های را برای اولین بار در کشور کشف نموده‌است. و البته اثبات جدید بودن آنها در سطح جهان نیاز به تحقیق و بررسی بیشتری دارد. برای نمونه کشف ? گونه جدید از ماهی‌های خلیج فارس و چند نمونه از سنگواره‌ها است، که برای اولین بار توسط این موزه گزارش شده‌است. در حال حاضر علاوه بر گردشگران و پژوهندگان، سالانه گروه‌های زیادی از نفر دانشجویان و دانش آموزان از این موزه دیدن می‌کنند.

سالن شماره ?:

در این سالن نگاره‌های سنگی کشف شده از مناطق مختلف ایران به توسط گروه تحقیق موزه و سفالینه‌ها، و دست سازهای مفرغی و سکه به نمایش در آمده، که مبین برداشت دقیق انسان ایرانی و علاقمندی وی به طبیعت اطراف خود بوده‌است. همچنین حدود ??? مورد صحنه سازی از طبیعت وحش ایران به معرض دید عموم کذاشته شده‌است.

سالن شماره ? :

این سالن بیه آبزیان اختصاص دارد و شامل دو بخش جدا از هم است: در بخش اول: آکواریوم انواع ماهیان زینتی آب شیرین مناطق گرمسیری است، که در حال حاضر تعدادی از آنها به صورت محدود و در حد تحقیقات در موزه نگهداری می‌شوند. همچنین راه اندازی آکواریوم ماهی‌های آب شور و نیز احداث آکواریوم بزرگ و قابل رقابت با انواع بین المللی آن حاوی انواع گوناگون آبزیان، در دست مطالعه می‌باشد. بخش دوم: شامل آبزیان فیکسه شده‌است. در این قسمت نمونه‌های کمیاب و نفیسی از انواع آبزیان، خزندگان، و پستانداران، به صورت فیکسه شده در داخل محول و یا به صورت «تاکسیدرمی» شده قرار دارد.

سالن شماره ? :

در این سالن مجموعه‌ای از نمونه‌های کانی و فسیلی و سنگهای رسوبی به جای مانده از ادوار مختلف زمین‌شناسی ایران، جمع آوری شده‌است، که گر چه فشردهای از نمونه‌های کانی و فسیلی ایران است، لیکن غنی‌ترین مجموعه‌های مشابه داخل کشور است.

* موزه هگمتانه

موزه هگمتانه در شرق تپه باستانی هگمتانه و جنب گودال معروف فرانسویها قرار دارد.

ساختمان این مکان که پیشتر مدرسه پرورش نامیده می‌شد,در طی تغییرات وتعمیراتی به منظور ایجاد یک موزه موقت به بهره برداری رسیده‌است و مجهز به آزمایشگاه و کارگاه عکاسی می‌باشد.

اشیای موزه مشتمل بر دوبخش اختصاصی واستانی است.

در این مجموعه آثار سنگی ,سفالی,استخوانی وفلزی از دوره‌های پیش وپس از اسلام به نمایش در آمده‌است. در راهرو و تالار سمت راست موزه, اشیای یافته‌شده از هگمتانه نگهداری می‌شوند. از برجسته‌ترین این آثار می‌توان به پایه ستونهای متعلق به کاخهای هخامنشی از جمله شالی ستون مربوط به دوران اردشیر دوم با متن میخی,دو مهر استامپی سنگی وشیشه‌ای مربوط به دوران قبل از اسلام وسرگاو از جنس سفال متعلق به دوران هخامنشی اشاره کرد. همچنین مجموعه‌ای از اشیای باستانی در سالهای پیش از انقلاب به صورت حفارهای غیر قانونی از خاک خارج شده‌اند که آنها را منسوب به هگمتانه می‌دانند و اکنون در موزه ملی و بعضی در موزه‌های خارج از کشور نگهداری می‌شوند. مجموعه تابوتهای سنگی وسفالی مربوط به دوره پارتیان که از میدان شیر سنگی بدست آمده اند, خمره‌ها وسنگهای تزیینی با نقوش زیبا وسنگ قبرهای دوران مختلف اسلامی, شاخص‌ترین نماینده‌های آثار کشف شده استانی می‌باشند که در سالن مرکزی وراهروی سمت چپ موزه قرار داده شده‌اند.

* موزه بوعلی

راه‌های همدان

1. راه اصلی تهران – همدان به درازای ??? کیلومتر که از قزوین میگذرد و ??? کیلومتر آن آزادراه و بزرگراه است.
2. بزرگراه تهران- همدان که از ساوه میگذرد.
3. بزرگراه تهران – کرمانشاه-خسروی که همدان در کیلومتر ??? این مسیر از سوی تهران قرار دارد.
4. راه اصلی تهران – سنندج که همدان در ??? کیلومتری این مسیر قرار دارد.
5. راه اصلی تهران - کرمانشاه - ایلام که همدان در همین مسیر قرار گرفته‌است
6. راه اصلی سنندج – همدان به طول ??? کیلومتر
7. راه اصلی تبریز-زنجان – همدان- اهواز به طول ??? کیلومتر

سوغات همدان

سفال و سرامیک، چرم و کالای چرمی، فرش، گلیم و جاجیم، انگشت پیچ، سیر تند، شیر شیره، قیسی، مویز، شیره انگور، کماج، حلوا زرده.

صنایع دستی

صنایع دستی به ویژه از نظر صنایع چرمسازی , قالیبافی و گلیم بافی و به ویژه با توجه به وجود شهر لالجین به عنوان قطب سفال سازی و سرامیک کشور محسوب می‌شود.

****************************
شوش

(سوزا) شهری باستانی واقع در یکصد و پنجاه کیلومتری شرق رود دجله در استان خوزستان از دوران امپراتوری ایلامیان، پارسها، و پارتها است.علاوه بر یک شهر باستانی، به سبب اخلاص مسلمانان شیعه و یهودیان ایران به حضرت دانیال، شوش یک دهکده? مسکونی است.

شوش یکی از قدیمیترین سکونتگاههای شناخته شده? منطقه است، احتمالاً به سال ???? پیش از میلاد پایه گذاری شده، با وجود اینکه نخستین آثار یک دهکده? مسکونی در آن مربوط به ???? سال پیش از میلاد هستند.

شهر باستانی شوش روزگاری مرکز برخورد دو تمدن مهم بوده، که هریک به سهم خود در دیگری تأثیر داشته است، یکی تمدن جلگه میانرودان ودیگری تمدن خود فلات ایران. قرار گرفتن این منطقه در شمال خلیج فارس و نیز همسایگی با میانرودان در پیدایش این وضع ویژه تأثیر بسیاری داشته است.

شوش در دوره هخامنشیان شکوه گذشته خویش را باز یافته وچهار راه شرق وغرب گردید. با توجه به اهمیت و موقعیت جغرافیایی و سیاسی خاص شوش بود که راههای بسیاری و به ویژه راه بزرگ موسوم به «راه شاهی» ارتباط این شهر را به نقاط گوناگون جهان برقرار کرد.

جاده شاهی که در دوره هخامنشیان و به دستور داریوش بزرگ ساخته شد، شهر شوش، پایتخت سیاسی دولت هخامنشیان را به پاسارگاد، تخت جمشید و دیگر شهرهای امپراتوری، از جمله شهر نامی سارد پایتخت کشور لیدی پیوند می‌‌داد.

می‌توان گفت اداره سرزمین پهناور ایران وحفظ امنیت آن و انتقال سریع یگان‌های نظامی و گسترش بازرگانی و ترابری و تسهیل در امر مسافرت از مهم‌ترین عوامل ساخت و گسترش شبکه راه‌ها در این دوره بوده است .

از سوی دیگر ایجاد راهها و برقراری امنیت و تسهیل و بازرگانی، خود موجب پیوند و آشنایی ملتهای گوناگون گردید که این امر مایه انتقال فرهنگ‌ها و باورهای گونه‌گون گردید وبسیاری از نظرات فلسفی و باورهای دینی از این راه میان ملتها مبادله شد. بر طبق تاریخ فتح الفتوح و همچنین تاریخ طبری ، اعراب به هنگام فتح شهر شوش بیشتر از 30 هزار نفر را به قتل رساندند و تعداد 20 هزار گاو - اسب ،زن و دختر را به غنیمت بردند این شهر تا قرنها بعد از رونق افتاد.

امروزه شهر شوش در شمال استان خوزستان از یادمان‌های تاریخی کهن؛ دیگر آن شکوه و اهمیت دیرین خود را دارا نیست. نامهایی مانند سوس - شوشا- سوسه - سویس و سویز که در بعضی مناطق شمال آفریقا وجود دارد نیز مرتبط با نام شهر شوش است مهاجران ایرانی و عرب که از این منطقه به شمال آفریقا مهاجرت کرده اند این نامها را در دوره اسلامی رایج نموده اند شهر شوش در دوره قبل از اسلام شهرت بین المللی داشته و به همان اندازه شهرت داشته که بابلیون ، کلده ، لیدی ، نیل و لیبیه و ..
*************************************
پاسارگاد


مجموعه میراث جهانی پاسارگاد مجموعه‌ای از آثار باستانی برجای‌مانده از دوران هخامنشی است که در 1? کیلومتری شمال مرودشت در منطقه? پاسارگاداستان فارس واقع شده‌است.

این مجموعه دربرگیرنده? ابنیه‌ای چون کاخ دروازه، پل، کاخ بار عام، کاخ اختصاصی، دو کوشک، آبنماهای باغ شاهی، آرامگاه کمبوجیه، استحکامات دفاعی تل تخت، کاروانسرای مظفری، آرامگاه کوروش بزرگ، محوطه? مقدس و تنگه بلاغی است.

این مجموعه، پنجمین مجموعه? ثبت‌شده در فهرست آثار میراث جهانی در ایران است که طی جلسه یونسکو که در تیرماه سال ???? در چین برگزار شد به علت دارا بودن شاخص‌های فراوان با صد در صد آرا در فهرست میراث جهانی به ثبت رسید. هر اثر که در فهرست جهانی یونسکو جای می‌گیرد:طبق کنوانسیون میراث طبیعی و تاریخی باید از سوی کشور نگهدارنده? اثر مورد توجه ویژه قرار گیرد و انجام هرگونه اقدامی در به خطر افتادن آن ممنوع است.
فهرست مندرجات


* ? پیشینه
* ? مشخصات[1]
o ?.? آرامگاه کوروش
o ?.? استحکامات دفاعی تل تخت
o ?.? مجموعه? سلطنتی
o ?.? آرامگاه کمبوجیه
o ?.? محوطه مقدس
o ?.? کاروانسرای مظفری
* ? ثبت جهانی پاسارگاد توسط یونسکو
o ?.? اطلاعات اولیه



پیشینه

سرزمین پارس زادگاه هخامنشیان بوده‌است. خاندان پارس، که به رهبری کوروش دوم (که از ??? تا ??? پیش از میلاد سلطنت نمود) در سال ??? پیش از میلاد، بر مادها پیروز شدند. بر پایه? سنت، کوروش دوم این منطقه را به پایتختی انتخاب کرد، زیرا در نزدیکی منطقه‌ای بود که بر ایشتوویگو پادشاه ماد پیروز شد. این اولین پیروزی، پیروزی‌های دیگری چون غلبه بر لیدی، بابل نو، و مصر را به دنبال داشت. امپراتوری هخامنشی بعداً توسط پسر او کمبوجیه (??? تا ??? پیش از میلاد) و داریوش اول (??? تا ??? پیش از میلاد) تحکیم و گسترش یافت. از کوروش در انجیل به عنوان آزادی‌دهنده? بابل و کسی که یهودها را از تبعید بازگردانده یاد شده‌است.

در ?? کیلومتری جنوب پاسارگاد، داریوش بزرگ پایتخت نمادین خود شهر پارسه (شاعری یونانی این شهر را پرس پلیس نام نهاد) را بنیان نهاد. تا هنگامی که اسکندر از مقدونیه در سال ??? پیش از میلاد امپراتوری هخامنشی را تسخیر کرد، پاسارگاد یک مرکز مهم سلسله‌ای باقی ماند. به گفته? نویسندگان باستانی، مانند هرودوت و آریان (گزنفون)، اسکندر آرامگاه کوروش را محترم شمرده و آن را بازسازی نمود.

در دوره‌های بعدی، از تل تخت هم چنان به‌عنوان یک دژ بهره‌برداری می‌شد، حال آن که کاخ‌ها متروک شده و از مصالح آن دوباره استفاده شد. از سده? هفتم به بعد، آرامگاه کوروش به نام آرامگاه مادر سلیمان خوانده می‌شد، و به یک مکان زیارتی تبدیل شد. در سده? دهم یک مسجد کوچک در گرد آن ساخته شد، که تا سده? چهاردهم از آن استفاده می‌شد. این محوطه توسط مسافرین طی سده‌ها بازدید شده، که باعث از دست رفتن تدریجی اجزا گوناگون آن گشته‌است.

طبق نوشته‌های هرودوت ، هخامنشیان از طایفه? پاسارگادیان بوده‌اند که در پارس اقامت داشته‌اند و سر سلسله? آنها هخامنش بوده‌است.‌ نامدارترین رئیس اتحادیه قبائل پارس در نیمه قرن 7 پ م چیش پیش دوم است که تا سال 640 پ م ریاست قبائل پارس را در دست داشت. او چیش پیش پور کوروش پور کمبوجیه پور چیش پیش پور هخامنش بود، که همه شان رؤسای قبائل پارس بودند. اگر برای هر کدام از اینها حدود 40 سال در نظر بگیریم، میتوان گفت که در زمانی که پارسها در منطقه? پارسوای مذکور در سند آشوری (یعنی سال 834 پ م ) اقامت داشته‌اند، ریاستشان در دست هخامنش بوده است.

هخامنشیان نام دودمانی پادشاهی در ایران پیش از اسلام است. پادشاهان این دودمان از پارسیان بودند و تبار خود را به « هخامنش» می رساندند که سرکرده طایفه? پاسارگاد از طایفه های پارسیان بوده‌است. هخامنشیان نخست پادشاهان بومی پارس و سپس آنشان بودند ولی با شکستی که کوروش بزرگ بر ایشتوویگو واپسین پادشاه ماد وارد ساخت و سپس فتح لیدیه و بابل پادشاهی هخامنشیان تبدیل به شاهنشاهی بزرگی شد. از اینرو کوروش بزرگ را بنیانگذار شاهنشاهی هخامنشی می‌دانند.

به قدرت رسیدن پارسی‌ها و سلسله? هخامنشی (550-330 قبل از میلاد) یکی از وقایع مهم تاریخ قدیم است. اینان دولتی تأسیس کردند که دنیای قدیم را به استثنای دو سوم یونان تحت تسلط خود در آوردند. شاهنشاهی هخامنشی را نخستین امپراتوری تاریخ جهان می‌دانند. مهم‌ترین سنگ نوشته? هخامنشی از نظر تاریخی و نیز بلندترین آنها، سنگ نبشته? بیستون بر دیواره کوه بیستون است. سنگ نوشته? بیستون بسیاری از رویدادها و کارهای داریوش اول را در نخستین سال‌های حکمرانی‌اش که مشکل‌ترین سال‌ها حکومت وی نیز بود. به طور دقیق روایت می‌کند. این سنگ نوشته عناصر تاریخی کافی برای بازسازی تاریخ هخامنشیان را داراست و همچنین در سایت مذکور درباره? شخصیت کوروش هخامنشی آمده‌است که : همه? نشانه‌ها بیانگر آنست که هدف کوروش از جنگ و کشور گشایی ایجاد یک جامعه? جهانی مبتنی بر امنیت و آرامش و دور از جنگ و ویرانگری بوده‌است. کوروش در لشکرکشیها و پیروزیهایش با ملل مغلوب در نهایت بزرگواری رفتار کرد و عناصر حکومتی پیشین را مورد بخشایش قرار داده در مقامهایشان ابقا کرده مطیع و منقاد خویش ساخت. ‌کوروش بزرگ با ایمان استواری که به اهورامزدا داشت جهانگشایی را به هدف برقرار کردن آشتی و امنیت و عدالت و از میان بردن ستم و ناراستی انجام میداد و در فتوحاتش به حدی نسبت به اقوام مغلوب بزرگمنشی و مهر و عطوفت نشان داده‌بود که داستان رأفتش به همه جا رسیده بود.

‌شایان ذکر است که پاسارگاد نام یک آثار باستانی مشهور در منطقه بوده که مورد علاقه و توجه جهانیان بویژه علاقه‌مندان به میراث ملل می‌باشد،‌بر این مبنا استانداری و وزارت کشور بعد از تصمیم به ایجاد شهرستان در آن منطقه و برای برجسته نمودن و زنده نگه داشتن نام و یاد پاسارگاد در سطح ایران و جهان ترجیح داد نام پاسارگاد را بر شهرستان جدیدالتأسیس قرار دهد»از طرف دیگر بانیان احداث مجموعه? پاسارگاد ، دولت هخامنشی بوده‌است که مسئولین محترم وزارت کشور و استانداری با تأسیس بخش هخامنش در برجسته‌تر نمودن آثار کوروش هخامنشی تلاش مضاعفی از خود نشان داده‌است چرا که فرزندان هخامنش پس از کسب قدرت و تشکیل دولت مستقل نام دولت را به احترام رئیس قبائل پارس به نام هخامنش نامگذاری کرده‌اند و این امر نشان دهنده? احترام و جایگاه بلند هخامنش در بین قبائل پارس بوده‌‌است که مسئولین محترم وزارت کشور و استانداری فارس با نکته سنجی و ظرافت تمام این مسئله را مورد توجه قرار داده‌اند.
مشخصات[1]

شهر باستانی پاسارگاد نخستین پایتخت شاهنشاهی هخامنشی در قلب استان فارس، در دشت رودخانه پُلوار قرار دارد. نام شهر «اردوگاه پارس» دلالت از موقعیت مکانی شهر دارد. شهر توسط کوروش بزرگ (کوروش دوم) در سده? ششم قبل از میلاد ساخته شد. محوطه? اصلی (??? هکتار، حدوداً ???×??? کیلومتر) توسط یک منطقه? طبیعی بزرگ احاطه و محافظت شده‌است (حدوداً ???? هکتار). محوطه? اصلی شامل این بناهای تاریخی است:

* آرامگاه کورش بزرگ در جنوب؛
* تل تخت (یا «تل تخت سلیمان»؛ سریر پادشاهی سلیمان) و استحکامات، واقع بر یک تپه در شمال محوطه? اصلی؛
* مجموعه? سلطنتی در مرکز محوطه? اصلی، شامل بقایای: ساختمان دروازه (دروازه R)، تالار عمومی (کاخ S)، قصرمسکونی (کاخ P)، و باغ سلطنتی (چهار باغ).
* در منطقه? شرق یک بنای کوچک قرار دارد(??×?? متر) که یک پُل تشخیص داده شده‌است. در شمال مجموعه? سلطنتی زندان سلیمان قرار دارد، یک برج سنگی، باحدوداً ?? متر ارتفاع. تاریخ ساخت این بنا مشخص نیست.

محوطه? اصلی شامل منطقه? حفاری‌شده‌است، اما پایتخت باستانی منطقه‌ای بسیار وسیعتر از این منطقه بوده و هنوز حفاری نشده‌است. در محوطه? حفاظتی اطراف، باقیمانده‌های دیگری نیز هستند: محدوده? مقدس (حدوداً ???-??? پیش از میلاد)، و محوطه‌های تل نوخودی، تل خاری، تل سه آسیاب، دوتلان، که برخی از اینها متعلق به ماقبل تاریخ هستند، همینطور مدرسه یا کاروانسرا (سده ?? میلادی). در محوطه? حفاظتی همچنین پنج روستا وجود دارند که کشاورزان در آنها ساکنند.
آرامگاه کوروش

مهمترین اثر مجموعه? پاسارگاد،بنایی است که پیشتر مشهور به ((مشهد مادر سلیمان))بود و از سال ????م. به بعد به عنوان آرامگاه کوروش کبیر مشخص شده‌است و چون گوهری در میان دشت خودنمایی می‌کند. حدوداً در ??? تا ??? قبل از میلاد از سنگ آهکی به رنگ سفید ساخته شده‌است. بنای آرامگاه میان باغ‌های سلطنتی قرار داشته و از سنگ‌های عظیم ، که درازای بعضی آن‌ها به هفت متر می‌رسد،ساخته شده‌است. تخته سنگ‌های آرامگاه با بست‌های فلزی، به هم پیوسته بوده‌است.که بعدها آن‌ها را کنده و برده‌اند و اکنون جایشان به صورت حفره‌هایی دیده می‌شود که بیشترشان را تعمیر کرده‌اند. بنای آرامگاه دو قسمت مشخص دارد، یکی سکویی ? پله‌ای که قاعده آن مربع مستطیلی به وسعت ??? متر مربع است و دیگری اطاقی کوچک به وسعت ?/? متر مربع که سقف شیب بامی دارد و ضخامت دیوارهایش به ?/? متر می‌رسد. پایه بنا (?????×????? متر) از شش لایه پلکانی تشکیل شده‌است، که از آن‌ها اولی به بلندی ??? سانتی متر، دومی و سومی ??? سانتی متر، و سه عدد آخری ???? سانتی متر هستند. ارتفاع کلی بنا در حدود ?? متر است. در ورودی آرامگاه در سمت شمال غربی قرار داشته و ?? سانتی متر پهنای آن است.این درگاه کوتاه نیز دارای دو در سنگی بوده که از بین رفته‌است. خزانه? آرامگاه، در بالاترین نقطه، شکل یک خانه? شیروانی ساده با یک ورودی کوچک در غرب را دارد. تا حدود صد سال پیش باور بر این بود که این بنا آرامگاه مادر سلیمان باشد و در دوره? اتابکان در زمان آل بویه با استفاده از ستون‌های باقی مانده از کاخ‌های باستانی مسجدی با نام «مسجد اتابکی» در گرد آن ساخته و یک محراب کوچک در خزانه? آرامگاه کنده‌کاری شد. در دهه? ???? بقایای مسجد پاکسازی شده و تکه‌های تاریخی به نزدیکی مکان‌های اصلی‌شان بازگردانده شدند. پس از کشته شدن کوروش بزرگ در جنگ با ساکاها یا ایرانیان شمالی، جسد وی را مومیایی کرده و درون تختی از زر نهاده و اشیای مهم سلطنتی و جنگی او را در کنار وی گذارده بودند. در حمله اسکندر مقدونی، یک شخص مقدونه‌ای در این آرامگاه را شکسته و اشیای آن را تاراج کرده و کالبد را گزند رسانده بود. در شیب سقف آرامگاه دو حفره? بزرگ وجود دارد که برای سبک کردن سنگ‌ها و کم کردن از بار سقف ایجاد شده‌است و برخی اشتباها، جای نگهداری کالبد کوروش و همسر وی دانسته‌اند. آرامگاه کوروش در همه دوره هخامنشی مقدس به شمار می‌آمده این امر باعث گردیده که در دوران اسلامی هم این تقدس حفظ شود، اما تعبیر اصلی بنا دیگر مشخص نبوده‌است و از سوی دیگر مردم هم ساختن بناهای با عظمت سنگی را خارج از قوه بشری می‌دانسته‌اند و به حضرت سلیمان که دیوان را برای کارهای دشوار در خدمت داشته‌است، نسبت می‌داده‌اند. به همین جهت آرامگاه کوروش را هم از بناهای آن حضرت می‌شمردند و آن را به مادر او نسبت می‌دادند و ((مشهد مادر سلیمان)) می‌خواندند.
استحکامات دفاعی تل تخت

این استحکامات با وسعتی در حدود ???? متر مربع بر روی تپه‌ای عظیم در انتهای شمالی پاسارگاد قرار دارند. استحکامات مذکور معماری چهار دوره را به خود اختصاص داده‌است :

1. ساختارهای سنگی؛ عموماً مربوط به دوره? اول هخامنشی.
2. ساختارهای خشتی؛ مربوط به دوره? دوم هخامنشی.
3. ساختارهای خشتی و سنگی؛ مربوط به دوره? سلوکی و اشکانی.
4. ساختاری خشتی، آجری و سنگی؛ مربوط به اواخر دوره? ساسانی.

ساختار اول (سنگی) به روش بنایی خشک و با استفاده از قالبهای بزرگ سنگی و یک شیوه? اتصالی بنام آناتیروسیس (Anathyrosis)، که تمدنهای آسیای صغیر در سده? ششم میلادی با آن آشنا بودند، بنا شده‌است. نقشه? عمومی سکو یک متوازی‌الاضلاع با ابعاد تقریبی ??×?? متر و با تورفتگیهایی در کناره‌های شمالی و جنوبی، است. ارتفاع اصلی آن تقریباً ?? متر بوده‌است. اولین مرحله از ساخت بنا توسط کوروش بزرگ انجام گرفته و با مرگ وی در سال ??? قبل از میلاد متوقف شد. مرحله? دوم در دوران داریوش بزرگ با استفاده از آجرهای خشتی (گلی) ساخته شد (??? تا ??? قبل از میلاد).
مجموعه? سلطنتی

این مجموعه در مرکز پاسارگاد قرار گرفته‌است واز تعدادی کاخ تشکیل شده که در اصل در محدوده مجموعه? باغها قرار دارند (معروف به «چهار باغ»). بدنه? اصلی کاخ‌ها از سالن‌های ستون‌دار تشکیل شده‌است. تالار عمومی (کاخ S) حدوداً در سال ??? پیش از میلاد ساخته شده. تالار ستون‌دار آن دو ردیف چهار ستونی دارد. پایه? ستونها از سنگ سیاه هستند (????×???? متر)، و بدنه? آن‌ها از سنگ آهکی سفید است. پایه ستون‌ها ???? متر و بدنه? ستون‌ها ????? متر ارتفاع دارند. سرستون‌ها از سنگ سیاه بوده‌است. شواهدی موجوداست که سرستون‌ها یک شیر مرکب، شاخ‌دار و یال‌دار، را نشان می‌داده‌است. کاخ یک سرسرا در هر طرف داشته‌است. برخی از نقوش برجسته? درگاه‌ها حفظ شده‌اند، که پیکر انسان و دیوها را نشان می‌دهند. کاخ مسکونی کوروش دوم (کاخ P) بین سالهای ??? تا ??? پیش از میلاد بنا شده‌است. سالن ستون‌دار این کاخ (????×???? متر) پنج ردیف ستون و در هر ردیف شش ستون دارد، و سرسرای پر ابهت آن در جنوب شرقی به ابعاد ????×??? متر است.

کاخ دروازه در حدود شرقی محوطه? اصلی قرار دارد و شامل یک تالار ستون‌دار با نقشه? چهار ضلعی و ابعاد ????×???? متر است. این تالار ? ردیف ستون دارد. این تالار دو در ورودی اصلی در محور طولی کاخ و دو در فرعی در محور عرضی کاخ دارد.

در یکی از چار چوب‌های دروازه، یک نقش برجسته? مشهور از یک پیکر انسان مانند که بال‌هایی دارد دیده می‌شود. این طرح که تنها نقش باقی مانده در کاخ دروازه‌است، مردی را نشان می‌دهد که ریش انبوه و چهار بال که رو به مرکز تالار دارد.

کوشک‌های (پاویلیون‌ها) A و B که در شرق و جنوب باغ شاهی قرار دارند، احتمالاً دو ورودی به باغ سلطنتی بوده‌اند. از این دو، کوشک B بهتر حفظ شده‌است. این کوشک با ابعاد ????×???? متر از یک سکوی چهارضلعی از سنگ‌های آراسته تشکیل شده‌است.
آرامگاه کمبوجیه

آن چه از این بنا باقی مانده دیواری بلند به ارتفاع حدود ?? و طول تقریبی ??? متر است. این بنا به بنای کعبه زرتشت در نقش رستم شباهت دارد در حالی که از نظر قدمت، قدیمی‌تر و از نظر استحکام و فن ساخت نمایانگر اجرایی قوی‌تر از بنای کعبه زرتشت است.
محوطه مقدس

این محوطه که در ? کیلومتری آرامگاه کوروش و در غرب مجموعه پاسارگاد واقع شده‌است شامل تپه‌ای تاریخی و دو سکوی مجزای سنگی است. برخی از محققین اعتقاد دارند که سکوی سوم کشف‌نشده‌ای وجود دارد که تثلیث خدایان باستانی - اهوارامزدا، مهر و آناهیتا - را نمایشگر است.
کاروانسرای مظفری

در دوره? آل مظفر برای اسکان کاروانهای تجارتی و زیارتی که از مسیر جاده شاهی می‌گذشتند، کاروانسرایی با استفاده از سنگ‌های آورده شده از بناهای سلطنتی پاسارگاد به طرح چهار ایوانی در کنار آرامگاه کورش ساخته شده که امروزه بقایای دیوار و شالوده? آن قابل مشاهده‌است.
ثبت جهانی پاسارگاد توسط یونسکو
اطلاعات اولیه

* دولت طرف: جمهوری اسلامی ایران
* نام ملک: پاسارگاد
* موقعیت: استان فارس
* تاریخ دریافت: ?? ژانویه ????
* طبقه بندی: مطابق طبقه‌بندیهای دارایی‌های فرهنگی شرح داده شده در مقاله? ? از پیمان نامه? میراث جهانی سال ????، این یک محل باستانی است.
* شرح مختصر: پاسارگاد اولین پایتخت سلسله‌ای امپراتوری هخامنشی بود که توسط کوروش دوم در قرن ششم قبل از میلاد ساخته شد. کاخهای آن، طرح باغها، هم چنین آرامگاه کوروش نمونه‌های برجسته‌ای از اولین مرحله? تکامل هنر و معماری سلطنتی هخامنشیان هستند، و یک گواهی استثنایی از تمدن ایرانی است.
***************************************
شیراز
شیراز مرکز استان فارس در جنوب غربی ایران است. این شهر همچنین مرکز شهرستان شیراز است. شهر شیراز با مساحت ??? کیلومتر مربع سومین شهر ایران از نظر وسعت و بزرگی می باشد که پس از تهران و مشهد قرار دارد.

این شهر در ارتفاع ???? متری از سطح دریا در دامنه‌های رشته‌کوه زاگرس و در فاصله‌ ??? کیلومتری‌ جنوب تهران واقع‌ شده‌ است.

شیراز با جمعیت ????????? در سال ???? چهارمین شهر پرجمعیت ایران[?] است.

شیراز آب‌ وهوای‌ نسبتاً معتدل‌ و فصولی‌ منظم‌ دارد. ناحیه‌ شیراز از زمان‌های‌ قدیم‌ دارای‌ اهمیت‌ و اعتبار بوده‌ و نام‌ آن‌ در الواح‌ عیلامی‌ مکشوف‌ در تخت‌ جمشید ذکر شده‌ است‌. آرامگاه‌ دو شاعر بزرگ‌ ایران، سعدی و حافظ، در این شهر است‌ و آرامگاه خواجو در کنار دروازه‌ قرآن جای‌ گرفته‌ است‌.

شیراز ? پایانه مسافری برون‌شهری دارد که نزدیک به ابتدای ? محور اصلی خروجی شهر قرار دارند. شهر شیراز فرودگاهی داخلی و بین المللی در جنوب شرقی خود دارد که دومین فرودگاه ایران از نظر قدمت است.

شیرازی‌ ها دارای سه لهجه شیرازی می‌باشند.لهجه شیرازی میانه یا عامیانه و لهجه شیرازی پودنکی و لهجه شیرازی قصرالدشتی.

شهر شیراز از دوران باستان باغ‌های انگور فراوانی داشته که باعث شهرت جهانی شراب شیراز در دنیا شده است. امروزه بیشتر باغ‌های انگور این شهر در شمال غربی شهر منحصر شده‌ است.
فهرست مندرجات


* ? تصاویر
* ? شهرهای خواهرخوانده
* ? ورزش
* ? مکان های سیاحتی و توریستی
* ? دانشگاهها
* ? خطوط مترو شیراز
* ? فرودگاه و راه آهن
* ? پانوشت
* ? پیوند به بیرون

[
مجتمع تفریحی تجاری ستاره فارس خیابان عفیف آباد

عرقیجات شیراز از معروف ترین سوغات شیراز می باشد علاوه بر خوش طعمی دارای خواص درمانی نیز می باشد.
شهرهای خواهرخوانده

شهر شیراز تنها با چهار شهر در کشورهای خارجی دارای پیوند خواهرخواندگی است.

ورزش

شهر شیراز دارای ? سهمیه تیم فوتبال در لیگ برتر ایران دارد.

* باشگاه برق شیراز
* باشگاه مقاومت شهید سپاسی

شهر شیراز دارای سه استادیوم فوتبال میباشد که عبارتند از استادیوم حافظیه با ظرفیت ?? هزار نفر، استادیوم میانرود با ظرفیت ?? هزار نفر و دهکده المپیک شیراز با ظرفیت ??? هزار نفر که در حال ساخته شدن است.

شیراز
محله های معروف سعدی :
|پودنک |کوزه‌گری | شیشه‌گری|

شهرک ها :

بهار | گلستان | صدا و سیما | نیروی انتظامی | صدرا | میانرود

محله‌های قدیمی :

سنگ سیاه | بازار | دروازه سعدی | دروازه کازرون | دروازه شاهداعی الله | سر دزک | شاهزاده قاسم |
خیابان های معروف :

بلوار ارم | بلوار پاسداران | بلوار ستارخان | بلوار چمران | بلوار نیایش | بلوار مطهری | بلوارمعالی آباد | بلوار فرهنگ شهر | خیابان زرگری | بلوار قدوسی | بلوار مهر | بلوار صنایع | خیابان ابریشمی | خیابان خاکشناسی | خیابان باغ ناری | خیابان ملاصدرا | خیابان چوگان | خیابان چوگیا | خیابان معدل | خیابان خلیلی | خیابان ولیعصر | کوچه نمازی | خیابان قم آباد | خیابان باغشاه | خیابان ساحلی | شیمی گیاه | خیابان باغ حوض | قم آباد | خیابان برق | خیابان اهلی شیرازی | خیابان داریوش | کل مشیر |

بیمارستان ها :

بیمارستان نمازی | بیمارستان چمران | بیمارستان دستغیب | بیمارستان دنا | بیمارستان شهید بهشتی | بیمارستان سعدی | بیمارستان دکتر علوی | بیمارستان دکتر خدادوست | بیمارستان دکتر فقیهی

باغ ها :

باغ عفیف آباد | باغ دلگشا | باغ ارم | باغ جنت | باغ ملی |

دانشگاه ها :

دانشگاه شیراز | دانشگاه صنعتی شیراز | دانشکده صنعتی مالک اشتر | دانشکده آزاد اسلامی شیراز | دانشکده پیام نور شیراز | دانشکده باهنر | دانشکده بعثت |

هتل ها :

هتل هما | هتل پارس | هتل ارک |
رستوران ها

لوتوس | حمام وکیل | پاتریس | صوفی | پارسیان |

مسجد ها :

شاهچراغ | مسجد امیرالمومنین | حسینیه ثارالله |

قهوه خانه ها :
هخامنش |

فست فود ها :

هات | چیلیز | پت و مت | هایدا | هایلار | پاپیون | نارون | پامچال | پیتزا پیتزا | دوریکا | آناهیتا | خورشید | امپراطور | ویمپی 110 |

کافی شاپ ها :
قرار | سارا |

بازار ها:
بازار وکیل | ستاره فارس |

مکان های سیاحتی و توریستی

برخی از جاهای دیدنی شهر شیراز که به ایرانگردان و جهانگردان ایرانی و خارجی توصیه می‌شود، عبارتند از:

* باغ دلگشا
* باغ ارم
* نارنجستان قوام
* باغ عفیف آباد
* باغ جهان نما
* حافظیه
* سعدیه
* ارگ کریم خان
* آستانه
* شاهچراغ
* دروازه قرآن
* بازار وکیل
* مسجد وکیل
* آرامگاه ابن سیبویه
* حمام وکیل
* آرامگاه خواجوی کرمانی
* بقعه? هفت تنان
* بقعه? چهل تنان
* موزه? پارس
* ساعت گل


دانشگاهها

شیراز چند دانشگاه مهم ایران را بر پیکر دارد که از آن جمله - دانشگاه شیراز - دانشگاه صنعتی شیراز - دانشکده صنایع مخابرات راه دور ایران - دانشگاه علوم پزشکی شیراز - را میتوان نام برد که دانشگاه شیراز اولین و دانشگاه صنعتی شیراز دومین دانشگاه تاسیس شده در شیراز میباشند و دانشکده الکترونیک دانشگاه شیراز بدلیل فعالیتهای خاص خود و موفقیتهایی نظیر ساخت نخستین لامپ تصویر در ایران بسیار شناخته شده‌است در ضمن دانشکده صنایع مخابرات نیز بدلیل واقع شدن شرکت مهم و صنعتی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات یعنی شرکت صنایع مخابرات راه دور ایران در این شهر واقع شده‌است و در آخر دانشگاه علوم پزشکی شیراز است که هرجند وابسته به دانشگاه شیراز و از دانشکده‌های آن محسوب میشود ولی بدلیل قدمت 60 ساله و فعال بودن در سطح شیراز از اهمیت ویژه و فوق العاده‌ای برخوردار است. دانشگاه آزاد شیراز که متشکل از چندین دانشکده می باشد از قطب های علمی کشور است. همچنین دانشگاه پیام نور نیز یا هیئت علمی قوی در شیراز وجود دارد.
خطوط مترو شیراز

مسیر خط اول

این خط که از میدان گل سرخ و از طریق میدان ولیعصر، میدان نمازی، میدان قصردشت، خیابان گلخون، میدان میرزا کوچک خان به میدان احسان متصل میشود، طولی معادل 4/22 کیلومتر دارد دپو (توقفگاه و تعمیرگاه) اصلی در 1300 متری جنوب شرق میدان گلسرخ و دپو شماره دو در همجواری میدان احسان قراردارد این خط با 20 ایستگاه زیر زمینی و یک ایستگاه همسطح مجهز خواهد شد. پلان خط اول ، در تمامی طول مسیر از اراضی متعلق به شهرداری (معابر، پیاده روها و سطوح در اختیار شهرداری )عبور خواهد نمود در 15 کیلومتر اول (میدان گلسرخ تا زیر گذر زرگری) مسیر به صورت دو تونل مجزا با قطر حدود 7 متر در زیر زمین احداث خواهد شد و از زیر گذر زرگری و از طریق خیابان قصردشت ، میدان قصردشت، خیابان گلخون تا پل چمران، مسیر به شکل یک تونل کم عمق (با روش کندو پوش)، از پل چمران تا میدان میرزا کوچک خان به صورت همسطح زمین در همجواری رودخانه خشک و از میدان میرزا کوچک خان تا میدان احسان مجددا به صورت یک تونل کم عمق به عرض حدود 10 متر اجرا خواهد شد توقفگاه و تعمیرگاه اصلی به وسعت حدود 27 هکتار و در سطح زمین به منظور توقف حدود یکصد و بیست واگن و نیز انجام عملیات شستشو و نظافت قطارها و انجام کامل تعمیرات سبک و سنگین به صورت ادواری ، طراحی واجرا خواهد شد. توققگاه شماره دو که صرفا به منظور توقف حدود 18 واگن در نظر گرفته شده، در عمق حدود 15 متری زمین در سطحی به وسعت 20 هزار متر مربع ساخته خواهد شد
فرودگاه و راه آهن

شهر شیراز دومین شهر ایران پس از شهر تهران بود که دارای فرودگاه‌ بین‌المللی شد. این فرودگاه در دوران سلطنت محمدرضا شاه پهلوی با نام فرودگاه بین‌المللی شیراز تاسیس شد که پس از انقلاب به نام «فرودگاه بین‌المللی آیت الله دستغیب» تغییر نام داده شد.

طرح احداث راه آهن شیراز - تهران از سالیان دور (???? ه.ش) در دست مطالعه بوده است که اکنون در حال طی کردن مراحل اجرایی شدن طرح قرار دارد.


.................................................. ..........................برگرفته از وبلاگ افتخار پارسیان
از شما متشکریم.

مــوضوع پــست: پایتخت های ایران در طول تاریخ!!!, ارسـال کـننده: bijan1370, انـــجمن: تالار های نیک صالحی

[naeemeh123]

به نظر من پایتخت صفویان و قاجار و پهلوی از همه بهتر بوده است . یعنی اصفهان

تهران _ تهران . برای من این سوال پیش آمده آیا قم و کاشان هم پایتخت ایران بوده اند ؟